ادبی دنيا

خاکه
رحمت شاه سائل

اخری برخه

د سائل کلام او سندرغاړي
د رحمت شاه سائل شهرت يواځې د کتاب له لارې نه، بلکې د موسيقۍ د دنيا له لارې هم عام شوے دے.
د دۀ شاعرۍ ته د پښتو موسيقۍ سترو سندرغاړو غږ ورکړے دے— لکه ګلزار عالم، سردارعلي ټکر، نعيم طوري، خيال محمد، شکيله ناز او ګڼو نورو  اوازونو د سائل کلام ته داسې ابدي ژوند ورکړے چې اوس دا شعرونه د هر پښتون د زړۀ سندرې دي.
د سندرغاړو د اواز له برکته د سائل کلام د “عامه ادبياتو” برخه ګرځېدلې ده خو د پښتنو کور کور اؤ هر کلی ته رسېدلے دے بلکې لۀ سرحدونو اوړېدلے دے.

د شخصيت اړخونه
د دۀ په باره کښې کۀ څۀ هم خلق وائي چې غرور لري او عامو خلقو سره کم تماس نيسي، خو حقيقت دا دے چې دا غرور د احساس ژوروالے دے، نه چې د تکبر نخښه – ده خپله ادبی دنيا د قلم او وجدان په محور کښې محدوده کړې ده.

د سائل د شاعرۍ پيغام
د سائل پيغام درې محوري موضوعات لري:
بيداري او ازادي: د اولس د فکري راويښولو غږ.
عشق او احساس: د انسان د دروني ښايست ترويج.
کلتور او پېژندګلوي: د پښتو د ژبې، دودونو او وقار دفاع.

د هغۀ هر شعر د خپل ملت د وجود د بقا يوه ناره ده — د وجدان نغمه اؤ  د مينې ژبه ده.

رحمت شاه سائل د پښتو ادب د عصري دور هغه شاعر دے چې د فن او فکر ترمنځ يې توازن رامنځته کړے دے.

د هغۀ کلام د احساس، بېدارۍ او رومانيت مجموعه ده.

هغه د اولس شاعر دے، د موسيقۍ شاعر دی، د مينې شاعر دی اؤ پۀ شاعرۍ کښې يې ډېر زيات موسيقيت اؤ غنائيت دے.

الله پاک دې دا خاوره تل د سائل غوندې د وجدان، احساس او صداقت شاعرانو نه تشه نۀ کړی.

د سائل د شاعرۍ الهام، اثرپذيري او د خوښې شاعران
رحمت شاه سائل د پښتو د اولسي ادب لۀ روح او خمیر نه الهام اخيستے دے. د هغۀ د کلام تر شا د پښتنو د اولسي سندرو، متلونو، ټپو او فطري احساساتو رنګ پټ دے.
دۀ خپله شاعري د پښتو اولسي ادب د ځانګړي صنف — ټپې — له تاثيره ډېره ګټه اخيستې ده. د ټپې په لنډه، خو ژوره بڼه کښې چې د درد، مينې، فراق او انتظار فلسفه پرته وي، سائل ته يو داسې ذوقي لورے ورکړے  دے چې د دۀ شعر ته د اولس د زړۀ بڼه ورکړي.
سائل د پښتو د پخواني اولسي صنف، چاربېتې، سره هم ځانګړې مينه لري. دۀ په دې صنف کښې داسې چاربېتي ليکلې چې لۀ يوې خوا د احساس خلوص لري، او لۀ بلې خوا د فکري ژورتيا څرګندونه کوي.
د دۀ چاربېته د عشق او درد يو ګډ تسلسل دی، چې د اولسي روح او شاعرانه مهارت ښکارندوې ده.
سائل د خپل وخت لۀ هغو شاعرانو نه ډېر متاثره دی چې د اولس، وطن او مينې پيغام يې د خپل کلام له لارې رسولی دی. د ده د خوښې او فکري نزدې شاعرانو په قطار کښې دا درې نومونه ډېر مهم دي:

اکرام لله ګران – د اولسي جذباتو او انساني احساس شاعر.
خيبر اپريدی – د ازادۍ، مينې او قربانۍ شاعر.
خاطر اپريدی – د درد، فراق او نرمې ژبې لرونکے شاعر.

د سائل د شاعرۍ د فکري نسله دا درې واړه نومونه د هغۀ د شعور او فن د ودې لپاره د الهام سرچينې دي. دۀ د دغو شاعرانو له روحي تسلسل، ساده بيان، او اولسي درد څخه الهام اخيستے، خو دا الهام يې د خپل ځانګړي اسلوب په ژبه بدل کړی دی.

د رحمت شاه سائل هيئت، وضع‌قطع او خويونه
رحمت شاه سائل د پښتني ادب يو داسې شاعر دی چې د خپل وجود هره څپه يو ډول ادبي جذبه او وقار لري. د ده د بدن ژبه او د مخ تاثرات د يو ژور فکر لرونکي، حساس او مراقب انسان څرګندونه کوي.

سائل ميانه قد، غونډ مخ، غنم رنګ  او د ستړې تجربې رنګه سترګې لري، چې تل پکښې يو ډول ژور غم او دننه نی سکوت ليدلے شی. د دۀ جامه تل ساده وي –

سائل صېب سپينې جامې ، تور واسکټ او تورې څپلۍ خالصه پښتنه جامه خوښوی، پۀ ژمی کښې و ين بنين هم اچوی، څادر نۀ پسروی، حجامت کوی ، خو برېت يې ډک ډک دی اؤ د مخ کاسه يې غونډه ده،  وېښتۀ يې ټول سپين ډی ، ځکه يې پۀ تورو خضابو توروی — خو د ده د شخصيت لۀ دې سادګۍ ظاهره ده، چې د زړۀ دننه څومره تاودۀ  احساسات اؤ اور ورين جذبات لری.

لۀ خبرو، ناستې پاستې او خندا يا مسکا نه يې دا احساس کېږي چې سائل يو زړۀ سواندے، خو لۀ غرور ډک انسان دے — هغه غرور چې د خپل فن او وجدان د عزت دفاع کوي.
په محفلونو کې ډېر خاموش وي، خو چې خبرې شورو کړی،  نوجملې يې د فکر، درد او طنز يو ګډ انځور وي.
په شاعرانو کښې د ده دروند وجود محسوسېږي، ځکه چې شاعری يې د يو استاد، فلسفی او دردمند انسان د زړۀ درزا محسوسېږی.
په خویونو کښې يې قناعت پسندی، ښکاړد ه اؤ کوټلے دريځ‌، او بې‌پروايي د پام وړ دي.
سائل د شهرت د مزي لپاره نه، بلکې د ادب د صداقت لپاره ليکل کوي.
له دوه مخۍ، دوه رنګۍ، چاپلوسۍ او شهرت‌ پسندۍ نه کرکه لري.
دۀ ته د خپل “نوم” عزت مهم دی، خو دا عزت هغه د علمي رياضت، فکري استقلال او هنري وجدان په وسيله تر لاسه کړی.
سائل ته که څوک نزدې شي، نو ويني چې د ده د سختې خبرې تر شا يو نرم زړۀ پروت دے – د مينې، وفادارۍ او انسانيت زړۀ ده خپله يو ځای ويلي وو:

زۀ لۀ خلقو نه يواځې يم،خو لۀ خپل احساسه نه
زۀ د مينې د سفر مل يم، خو له خپل ناسه نه